Iiro Rantala Hel Trio - Tough Stuff (LP)

11 november 2006 was een zeer emotionele avond. Na bijna 20 jaar samen en duizenden concerten wereldwijd trad het Finse Trio Töykeät rond pianist Iiro Rantala voor het laatst live op. Voor Rantala was het zowel een einde als een afscheid. Want hoe moeilijk het ook was om te ontmantelen wat waarschijnlijk het meest invloedrijke, maar zeker het meest humoristische pianotrio in de Finse jazzwereld was, hij kon vanaf dat moment een grote verscheidenheid aan bezettingen uitproberen - in jazz, klassieke muziek en af en toe een uitstapje naar rock en pop. Rantala's ACT-debuut Lost Heroes in 2011 luidde zoiets als zijn tweede internationale carrière in. Daarna volgden nog meer solo- en duo-albums, spectaculaire pianotoppen met onder andere Michael Wollny en Leszek Mozdzer, en orkestopnames met de Deutsche Kammerphilharmonie Bremen en leden van de Berliner Philharmoniker. Rantala schreef een compleet kerstoratorium voor het koor Cantores Minores en de opera Die Zaubermelodika voor de Komische Oper Berlin. Hij maakte ook verschillende muziekprogramma's voor de Finse televisie en produceert momenteel zijn eigen podcast, Algoyrtmi, over Europese jazz. Maar het trio-onderwerp heeft Rantala nooit losgelaten sinds het einde van Trio Töykeät en nu, bijna 20 jaar na het einde daarvan, is het tijd voor het Iiro Rantala HEL Trio. Rantala zegt: 'Ik ben erg blij dat ik na Trio Töykeät zoveel verschillende dingen heb geprobeerd. Maar vlak voor de pandemie had ik een paar optredens met bassist Dan Berglund en drummer Anton Eger. Het was een veelbelovende start. Sindsdien droomde ik ervan om weer een trio te beginnen. Maar Dan had het veel te druk. Anton Eger raadde toen Conor Chaplin aan, met wie hij lange tijd in de band van Marius Neset had gespeeld. Het is altijd goed als de bassist en drummer al goed op elkaar ingespeeld zijn. Beiden zijn veel onderweg, maar het is gelukt en ik ben er erg blij mee. Het Iiro Rantala HEL Trio, genoemd naar het vliegveld van Helsinki van waaruit Rantala's muzikale inspanningen meestal beginnen, klinkt nieuw en vertrouwd tegelijk, waarbij Rantala zich nogal nonchalant overgeeft aan nostalgie: 'Anton Eger hoorde Trio Töykeät als kind samen met Marius Neset op het Molde Festival. Het was een van hun eerste jazzconcerten en ze waren echte fans. Toen we het Iiro HEL Trio begonnen, wilde Anton, die enorm veel repertoire kent, heel graag de Trio Töykeät stukken Gadd A Tee en Met By Chance spelen. Ik vond dat na twee decennia prima. We hebben ze een beetje veranderd, het ene heet nu Tee Four Three, het andere Cabaret Perdu.' Liberty City, een weinig gespeeld maar zeer gewaardeerd stuk van Jaco Pastorius, weerspiegelt Rantala's liefde voor Amerikaanse funk en soul. Het stuk past natuurlijk naast originele composities zoals Stockholm Syndrome, waarin Rantala speelt met de typische melancholie van Scandinavische jazz op een tongue-in-cheek maar diep gevoelde manier. Het zijn de contrasten die het Iiro Rantala HEL Trio zo aantrekkelijk maken. Als pianist boeit Rantala vaak met grote lichtheid en ravissant soepele lijnen. En dan verandert hij zichzelf in een humoristische rommelaar in de piano die krachtig pathos kan ontvouwen. Hij heeft iets barok in zijn houding, zijn spel is vol vermaak, zodat er maar een paar noten nodig zijn en het publiek al aan zijn kant van het muzikale genot staat. Aan de andere kant brengen Anton Eger, met zijn onweerstaanbaar delicate spel gevoed door een grote verscheidenheid aan stijlen, en Conor Chaplin, met zijn gewichtige maar behendige grooves op de bas, hun geheel eigen idee van klank en ontwerp in de muziek. Het HEL Trio is dus geen nostalgisch back-to-the-roots project: 'Voor mij moet muziek altijd vooruit gaan,' zegt Rantala. Zijn rusteloze, bijna hyperactieve aanpak, zijn drang om dingen uit te proberen en zijn publiek keer op keer te verrassen en zijn vermogen om een grote verscheidenheid aan genres en stijlen authentiek te spelen en toch altijd als zichzelf te klinken, maken van hem een uitzonderlijke figuur onder de Europese pianisten. En Tough Stuff van het Iiro Rantala HEL Trio is een nieuwe mijlpaal op zijn rijk geschakeerde ontdekkingsreis.