Dionysos Now! - Adriano 3 - Missa Ippolito (LP)

Adriaen Willaert moet al een productief componist zijn geweest voordat hij de functie van kapelmeester aan de Basiliek van San Marco in Venetië aanvaardde. Een tweede mis van hem werd immers opgenomen in een groot, verlucht koorhandschrift dat werd vervaardigd voor de Illustere Broederschap van Onze-Lieve-Vrouw in 's-Hertogenbosch (de eerste mis in dit handschrift, Missa sex vocum super 'Benedicta', is te vinden op de LP Adriano 2). De titelpagina van de mis vermeldt niet de naam van de compositie, alleen die van de componist, Adrianus Willart. Het is gecatalogiseerd als een Missa sine nomine, een mis zonder naam. Aangenomen wordt dat het werk is gecomponeerd tussen 1522 en 1527, in de tijd dat Willaert lid was van de muziekkapel van kardinaal Ippolito d'Este in Ferrara, Italië. Wat op het eerste gezicht opvalt aan deze compositie is dat een van de tenorstemmen een cantus firmus zingt (een 'gegeven, vaste, grondstem' die de basis vormt voor elk deel van de mis, waaraan de andere stemmen worden toegevoegd) die steeds uit dezelfde 13 noten bestaat: mi ut mi sol mi ut fa mi re mi. In een artikel over de mis beweert de musicoloog Joshua Rifkin in deze notenreeks een sogetto cavato delle parole te hebben ontdekt. Dit is een voor die tijd gebruikelijke compositietechniek waarbij de noten van een melodie, in dit geval de cantus firmus, zijn afgeleid van de klinkers van bepaalde woorden. De voor de klankpoëzie gebruikte noten zijn die van het Guidonische hexachord, een reeks van de 6 noten ut-re-mi-fa-sol-la. Zo kan bijvoorbeeld het woord Maria (Ma-ri-a) worden 'vertaald' in de noten la mi la. De cantus firmus van de mis past volgens Rifkin perfect bij de woorden 'Primus Ippolitus Cardinalis Estensis' (Ippolito I, kardinaal d'Este). De mis is dus vrijwel zeker (via een verborgen boodschap in de muziek) een ode aan de kardinaal van Ferrara die Willaerts patroon was. Deze herontdekte ongetitelde mis van Adriaen Willaert, die we nu als wereldpremière hebben gezongen, mag dus met recht de naam Missa Ippolito dragen.