Andreas Schaerer & Kalle Kalima - Evolution (LP)

De Zwitserse stemacrobaat Andreas Schaerer en de Finse gitarist Kalle Kalima hebben een aantal dingen gemeen. Als artiesten vallen ze elk in een categorie die volledig op zichzelf staat. Beiden zijn muzikanten die altijd iets bijzonders uit hun gekozen instrumenten kunnen toveren. Beiden staan in de internationale jazzscene bekend om de geheel eigen en originele manieren waarop hun muziek voortdurend genres doorkruist. Beiden spelen al enkele jaren samen in het kwartet 'A Novel Of Anomaly'. En nu hebben ze samen een eerste album opgenomen waarin de focus op hen beiden ligt. Voor deze 'evolutie' (zoals de albumtitel luidt) hebben ze echter ook een muzikant die ze beiden bewonderen, Tim Lefebvre, betrokken en zich door hem laten inspireren. De Amerikaanse bassist heeft met veel pop- en jazzsterren gewerkt, zoals Sting, Elvis Costello, David Bowie, Mark Guiliana, Wayne Krantz... Lefebvre's betrokkenheid bij de doorbraak van het Michael Wollny Trio was overigens allesbehalve bijkomstig. Met andere woorden, zijn spel is thuis in vrijwel elke context. Luisteraars die bekend zijn met eerder werk van Schaerer en Kalima zullen 'Evolution' misschien wat verrassend vinden. 'Een album is zo'n ander platform dan live op het podium spelen,' legt Schaerer uit. 'In de loop van onze vele opnames zijn we ons er steeds meer van bewust geworden hoe anders je moet spelen.' Dat besef heeft er ook toe geleid dat er bijzonder veel aandacht is besteed aan de postproductiefase van 'Evolution'. Schaerer beschrijft een manier van werken die veel bekender is in de popwereld. En met de concentratie op liedjes en teksten zou je 'Evolution' een singer/songwriterproject kunnen noemen. 'We gaan allebei al een tijdje deze kant op. Kalle heeft zijn werk met 'KUU!' en voor mij is er al een paar jaar 'Hildegard lernt fliegen'.' In feite is Schaerer hier meer de 'zanger' dan we gewend zijn. Zijn typische vocale escapades zijn er nog steeds - klikkende en knallende geluiden, beatboxen, meerstemmig gelaagde zang en zelfs de imitatie van blaasinstrumenten... - maar naar zijn eigen maatstaven is hij hier bijzonder spaarzaam geweest in het gebruik ervan. Schaerer benadrukt dat 'we dit album niet vanuit een blauwdruk hebben gemaakt. 'We hebben niet gezegd 'we gaan nu gewoon liedjes maken', de stukken ontstonden heel natuurlijk. pristine Dawn' is een goed voorbeeld: in eerste instantie had het een songstructuur en wat tekst, maar geen melodie. Het moment waarop het werd gecomponeerd was tijdens de studiosessie, en de opname is de 'eerste take', het vloeide gewoon perfect, dus je merkt de 11-baren structuur niet eens op, die eigenlijk heel raar is.' Er is een vergelijkbare manier van werken voor alle nummers: om beurten droegen Schaerer en Kalima zowel een idee als een songtekst aan (drie daarvan zijn in feite van Kalima's vrouw Essi) voordat ze deze versies samen in de studio ontwikkelden. Elk stuk draagt daarom een onmiskenbare en zeer persoonlijke signatuur, niet alleen muzikaal, maar ook in de tekst. 'Kalle en ik verwerken ook enkele diep persoonlijke en intieme gedachten en ervaringen in sommige teksten. En natuurlijk gaat het ook over dingen die ons momenteel bezighouden in de wereld, van kunstmatige intelligentie tot de vraag die impliciet in de albumtitel zit, of de evolutie stagneert.' Het nummer 'Rapid Eye Movement'' laat Kalima's voorliefde voor de kleuren van folkmuziek horen; Schaerer's psychedelische 'Trigger' brengt hem aan het begin en aan het eind in het falset (hoge) register. Op het titelnummer gaat het er behoorlijk wild aan toe, voordat het stuk eindigt in vrije improvisatie - zoals de titel al aangeeft. Het snelle 'Multitasking' met zijn humoristische woordspelingen, een 'mondtrompet' solo en een filosofisch thema is net zo typerend voor Schaerer en de breedte van zijn verbeelding als het zeer rustige en lyrische - en woordloze - 'So Far'. Op 'Song Yet Untitled', dat doet denken aan filmmuziek, en op het melancholische 'Sphere' laat Kalima zijn gitaar weer zingen, zoals alleen hij dat kan. Zoals Schaerer enthousiast opmerkt, is er altijd 'meer dan de som der delen' wanneer deze twee fijne muzikanten en creatieve individuen samenwerken. En dan is er ook nog Tim Lefebvre, wiens spel, soms op elektrische bas, soms op contrabas (met een prachtige solo intro op 'Piercing Love') zo'n inspiratie is geweest voor zowel Schaerer als Kalima. 'We speelden voor het eerst met Tim tijdens het grote Jubileumconcert ter ere van 30 jaar ACT. De chemie was zo goed dat we besloten contact te houden. Toen ik hem belde over 'Evolution' twijfelde hij geen seconde', herinnert Schaerer zich. 'Het was toen echt indrukwekkend hoe snel hij zich emotioneel kon verbinden met de muziek. Het is te gek voor woorden hoe hij groovet op een nummer als 'SloMo', en hoe we onszelf tot waanzin konden spelen op het gitaarspel van Kalle.' In 'Evolution' hebben Schaerer, Kalima en Lefebvre de routekaart voor de productie van een jazzalbum hertekend. Er openen zich voortdurend nieuwe wegen in deze complexe maar ook aanstekelijke songs die gemaakt zijn voor herhaald luisteren... en natuurlijk is luisteren naar het album ook een herinnering dat het allemaal weer heel anders zal klinken als je het live hoort.